Feed aggregator

အစၥေရးနဲ႔ ပါလက္စတိုင္း ၂ ႏိုင္ငံအၾကား တိုက္ရိုက္ေဆြးေႏြးပြဲ ျပန္လည္ စတင္ခဲ့တာ ၁ ရက္တာ ၿပီးေျမာက္သြားပါၿပီ။ ဒီေဆြးေႏြးပြဲဟာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ ေနာက္ဆံုး အခြင့္အေရးပဲ ျဖစ္တယ္လို႔ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီး ဟယ္လာရီ ကလင္တန္က မေန႔တုန္းက ေျပာဆိုလိုက္ပါတယ္။

အစၥေရးေရာ ပါလက္စတိုင္းေရာ ၂ ႏိုင္ငံလံုးဟာ လံုၿခံဳေရး၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႔ ႏိုင္ငံ ထူေထာင္ေရးေတြ အတြက္ ျပင္းျပတဲ့ ညိႏိႈင္းလိုစိတ္ေတြ ရွိေနၾကတာမို႔ ဒီအခ်ိန္ဟာ သိပ္အေရးႀကီးတဲ့အခ်ိန္ ျဖစ္ေနတယ္လို႔လည္း ၀န္ႀကီးကလင္တန္က အစၥေရးနဲ႔ ပါလက္စတိုင္း ၂ ႏိုင္ငံက ရုပ္ျမင္သံၾကား သတင္းေထာက္ေတြကို ေျပာပါတယ္။

ကာလၾကာရွည္ေနၿပီ ျဖစ္တဲ့ အေရွ႕အလယ္ပိုင္း ပဋိပကၡကို ေျပလည္ေအာင္ ဆံုးျဖတ္ဖို႔အတြက္ ဒီတႀကိမ္ဟာ ေနာက္ဆံုး အခြင့္အေရး ျဖစ္တာမို႔ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုကလည္း ဒီကိစၥကို ႏွစ္ႏိုင္ငံေခါင္းေဆာင္ေတြ အေနနဲ႔ ေသေသခ်ာခ်ာ ခ်ိန္ထိုး စဥ္းစားၾကေစခ်င္ပါတယ္လို႔လည္း ၀န္ႀကီးကလင္တန္က ေျပာပါေသးတယ္။

ၾကာသပေတးေန႔မွာ ျပဳလုပ္ခဲ့တဲ့ အစၥေရး၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ဘန္ဂ်မင္ နာတန္ယာဟူး (Banjaman Natanyahu) နဲ႔ ပါလက္စတိုင္းသမၼတ မာမြတ္ အာဘက္စ္ (Mahmoud Abbas) တို႔ရဲ႕ ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးမႈဟာ ၂ ႏွစ္နီးပါးအတြင္းမွာ ပထမဆံုးအႀကိမ္ အျဖစ္ ျပန္လည္ စတင္တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ေခါင္းေဆာင္ ၂ ေယာက္တို႔ဟာ ဒီေဆြးေႏြးပြဲအၿပီးမွာ အနိမ့္စားအဆင့္ ညိႇႏႈိင္းမႈေတြ ဆက္လုပ္ဖို႔ လာမယ့္ စက္တင္ဘာလ ၁၄ ရက္နဲ႔ ၁၅ ရက္ေန႔ေတြ က်ရင္လည္း အီဂ်စ္ႏိုင္ငံမွာ ေတြ႔ဆံုၾကမယ္လို႔ သေဘာတူခဲ့ၾကပါတယ္။

အာဖဂန္ႏိုင္ငံအတြင္း အေမရိကန္ရဲ႕ မဟာဗ်ဴဟာဟာ အလုပ္ျဖစ္ေနတာေၾကာင့္ အားတတ္မိတယ္လို႔ အေမရိကန္ ကာကြယ္ေရး၀န္ႀကီး ေရာဘတ္ဂိတ္စ္က ေျပာပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လဲ လာမယ့္ ရက္ေတြအတြင္းမွာ ျပင္းထန္ခက္ခဲတဲ့ တိုက္ပဲြေတြ အေတာ္မ်ားမ်ား ရိွလာလိမ့္မယ္လို႔ သတိေပးေျပာပါတယ္။

တာလီဘန္သူပုန္ေတြ အဓိက ေျခကုပ္နယ္ေျမျဖစ္တဲ့ ေတာင္ပိုင္း ကန္ဒါဟာ ျပည္နယ္အတြင္းက စစ္စခန္းႏွစ္ခုမွာ အေမရိကန္တပ္ဖဲြ႔၀င္ေတြနဲ႔ စည္းေ၀းအၿပီး မစၥတာဂိတ္စ္ က သတင္းေထာက္ေတြကို အခုလို ေျပာလိုက္တာပါ။ အာဖဂန္ႏိုင္ငံ စစ္ဆင္ေရးအတြက္ အေမရိကန္စစ္အင္အား ထပ္တိုးရာမွာ ေနာက္ဆံုး အသုတ္ျဖစ္တဲ့ အေမရိကန္ တပ္သား ၃ ေသာင္းဟာ အခုလအတြင္း ေတာင္ပိုင္း ကန္ဒါဟာကို ေရာက္ရိွမွာပါ။

စစ္ဆင္ေရးအတြင္း ႏိုင္ငံတကာ တပ္ဖဲြ႔ေတြအၾကား အထိအခိုက္မွာ အခုေနာက္ဆံုးရတဲ့ သတင္းကေတာ့ သူပုန္ေတြရဲ႕ တိုက္ခိုက္မႈေၾကာင့္
ေတာင္ပိုင္းမွာ ေနတိုး ၀န္ထမ္းတဦး ေသဆံုးသြားတယ္လို႔ ေနတိုးအရာရိွေတြက ေျပာပါတယ္။ အာဖဂနစၥတန္ေတြ အေနနဲ႔ သူတို႔လံုၿခံဳေရး ကိစၥကို သူတို႔ဖာသာ တာ၀န္ယူႏိုင္ၿပီ ဆိုတာနဲ႔ လံုၿခံဳေရးတာ၀န္အ၀၀ကို အာဖဂန္လက္ထဲ လဲႊေျပာင္းေပးလိုတယ္လို႕ အေမရိကန္ကာကြယ္ေရး၀န္ႀကီး ဂိတ္စ္က ေျပာပါတယ္။

လာမယ့္ႏွစ္ ၾသဂုတ္လမွာ အာဖဂန္က အေမရိကန္တပ္ဖဲြ႕၀င္ေတြ ရုတ္သိမ္းဖို႔ အိုဘားမားအစိုးရက ရည္မွန္းထားပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြအေပၚ ႏိုင္ငံတကာ စံုစမ္းေရး ေကာ္မရွင္တရပ္ ဖဲြ႔ေရးကိစၥကို အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုက
ဦးစီး ဦးေဆာင္ျပဳလုပ္ၿပီး ကုလသမဂၢ အတြင္းေရးမႈးခ်ဳပ္က ဘယ္လို နည္းနဲ႔ ေဆာင္ရြက္မယ္ဆိုတာ အဆံုးအျဖတ္ေပးဖို႔ ႏိုင္ငံတကာ လူ႕အခြင့္အေရး အဖဲြ႔ (Amnesty International) က တိုက္တြန္းေနပါတယ္။ စံုစမ္းေမးျမန္းထားတဲ့ ကိုသားၫႊန္႔ဦးက တင္ျပထားပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း လူသားမ်ိဳးႏြယ္အေပၚ က်ဴးလြန္တဲ့ ရာဇ၀တ္မႈ၊ စစ္ရာဇ၀တ္မႈေတြ ရိွမရိွ ႏိုင္ငံတကာ စံုစမ္းေရး ေကာ္မရွင္တရပ္ အေရးတႀကီး ဖဲြ႔စည္းေရး မၾကာခင္ က်င္းပေတာ့မယ့္ ကုလသမဂၢ အေထြေထြ ညီလာခံႀကီးကေန ဆံုးျဖတ္ေပးဖို႔ လန္ဒန္အေျခစိုက္
ႏိုင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရး အဖဲြ႔က ေတာင္းဆိုလိုက္တာပါ။ စံုစမ္းစစ္ေဆးတဲ့ေနရာမွာ အစိုးရလံုၿခံဳေရး တပ္ေတြက အရပ္သား လူထုအေပၚမွာ စံနစ္တက် ညႇင္းပမ္း သတ္ျဖတ္မႈေတြ ရိွတယ္ဆိုတဲ့ သတင္းေတြကို အေလးေပး စံုစမ္းဖို႔ AI အဖဲြ႔က တိုက္တြန္းပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ဆိုရင္ေတာ့ ရခိုင္ျပည္နယ္အတြင္း မူစလင္ေတြ၊ ရွမ္းျပည္နယ္နဲ႔ ကရင္ျပည္နယ္အတြင္းက တိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳးေတြအေပၚ က်ဴးလြန္တဲ့ ရာဇ၀တ္မႈေတြကို စံုစမ္းဖို႔လိုတယ္လို႔ ေထာက္ျပပါတယ္။

ရွမ္းျပည္နယ္နဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံ အေရွ႕ဖက္ျခမ္းမွာ လက္နက္ကိုင္ အုပ္စုေတြဟာ ႏိုင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရး ဥပေဒေတြနဲ႔ ႏိုင္ငံတကာ
လူသားခ်င္းစာနာမႈဆိုင္ရာ ဥပေဒေတြကို ခ်ိဳးေဖာက္မႈရိွမရိွ စံုစမ္းဖို႔လိုတယ္လို႔ ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။ လက္ရိွအားျဖင့္ေတာ့ ႏိုင္ငံတကာ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရး ေကာ္မရွင္ဖဲြ႔ေရး ကိစၥကို အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု၊ ၿဗိတိန္၊ ကေနဒါ၊ ၾသစေတးလ်၊ ခ်က္သမၼတႏိုင္ငံနဲ႔ စလိုဗက္ကီးယား ႏိုင္ငံတို႔က ေထာက္ခံထားၾကပါတယ္။ ဥေရာပႏိုင္ငံအခ်ိဳ႕လည္း မၾကာခင္ ပူးေပါင္း ပါ၀င္လာၾကလိမ့္မယ္လို႔ လူ႔အခြင့္အေရး အဖဲြ႔ေတြကေတာ့ ေမွ်ာ္လင့္ေနပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီကိစၥ အျမန္ဆံုး အေကာင္အထည္ ေပၚလာဖို႔ရာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု အေနနဲ႔ ဦးစီး ဦးေဆာင္လုပ္ဖို႔ လိုမယ္လို႔ AI အဖဲြ႔ရဲ႕ ၀ါရွင္တန္ရံုး ဒါရိုက္တာ T. Kumar က ေျပာပါတယ္။

“ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈ ႏိုင္ငံတကာ စံုစမ္းေရးေကာ္မရွင္တရပ္ ဖဲြ႔စည္းေရးကိစၥကို အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုက ဦးစီး ဦးေဆာင္လုပ္ၿပီး ေဆာင္ရြက္ဖို႔ က်ေနာ္တို႔ ႏိုင္ငံတကာ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ အဖဲြ႔ႀကီးက ေတာင္းဆိုထားပါတယ္။”

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ ဒီမိုကေရစီေရး တိုးတက္ ေကာင္းမြန္ဖို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ ကုလသမဂၢ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု အပါအ၀င္ အေနာက္ႏိုင္ငံ အမ်ားစုက မၾကာမၾကာ အဆိုတင္သြင္းတာေတြ ရိွေပမဲ့ ျမန္မာစစ္အစိုးရနဲ႔ နီးစပ္တဲ့ တရုတ္၊ ရုရွား စတဲ့ ကမၻာ့အင္အားႀကီး ႏိုင္ငံေတြနဲ႔ တတိယ ႏိုင္ငံအခ်ိဳ႕က ဒီအဆိုေတြကို ကန္႔ကြက္ပယ္ခ်တာေတြ ရိွခဲ့ဖူးပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီတေခါက္မွာေရာ  ျမန္မာလူ႕အခြင့္အေရးကိစၥ ႏိုင္ငံတကာ စံုစမ္းေရး ေကာ္မရွင္ဖဲြ႔ေရး ျဖစ္ႏုိင္ပါ့မလား ေတြးစရာပါ။ မစၥတာ T.Kumar ကေတာ့ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်လမ္းေတြ ရိွတယ္လို႔ ယူဆပါတယ္။

“ဒါေတြက လံုၿခံဳေရးေကာင္စီအတြင္းမွာ ျဖစ္ခဲ့တာပါ။ အခု ႏိုင္ငံတကာ စံုစမ္းေရး ေကာ္မရွင္ဖဲြ႔ဖို႔ ကိစၥကို အျခားနည္းလမ္းေတြနဲ႔ ေဆာင္ရြက္လို႔ရပါတယ္။ အေထြေထြ ညီလာခံႀကီးကတဆင့္ ေဆာင္ရြက္လို႔ရတဲ့နည္း ရိွသလို လူ႔အခြင့္အေရး ေကာင္စီကတဆင့္
ဆံုးျဖတ္လို႔ရတဲ့ နည္းလည္း ရိွပါတယ္။ ကုလသမဂၢ အတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္က ဆံုးျဖတ္ရမွာပါ။”

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လူသားမ်ိဳးႏြယ္အေပၚ က်ဴးလြန္တဲ့ ရာဇ၀တ္မႈေတြရိွမရိွ ႏိုင္ငံတကာ စံုစမ္းေရး ေကာ္မရွင္ဖဲြ႔ဖို႔ကိစၥကို ကုလသမဂၢရဲ႕
ျမန္မာႏိုင္ငံ ဆိုင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရး ကိုယ္စားလွယ္ ေသာမတ္ အိုေဟးကင္တာနား က အခုႏွစ္ဆန္း မတ္လ လူ႔အခြင့္အေရး ေကာင္စီကို အဆိုျပဳ တင္ျပၿပီးကတည္းက ဒီကိစၥက အေတာ္ေလး က်ယ္ျပန္႔လာပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရးအဖဲြ႔ေတြေရာ ႏိုင္ငံႀကီးအခ်ိဳ႕ ကပါ ေထာက္ခံလာၾကေပမဲ့လို႔ အဆံုးအျဖတ္ ေပးပါလို႔ တိုက္တြန္းခံေနရတဲ့ ကုလသမဂၢ အတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္ မစၥတာ ဘန္ကီမြန္း ဆီကေတာ့ တုံ႔ျပန္သံ ဘာမွ မၾကားရေသးပါဘူး။

၂၀၀၈ ခုႏွစ္ AI အစီရင္ခံစာထဲမွာေတာ့ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္ကတည္းက ကရင္ျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္း ပဲခူးတိုင္း အေရွ႕ဖက္ျခမ္းေတြက အရပ္သား ျပည္သူလူထုအေပၚ စံနစ္တက် လူ႕အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္ေတြကို မွတ္တမ္းျပဳထားၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံ အေရွ႕ဖက္ျခမ္းေဒသမွာ လူသားမ်ိဳးႏြယ္အေပၚ က်ဴးလြန္တဲ့ ရာဇ၀တ္မႈေတြ ရိွတယ္လို႔ အစီရင္ခံခဲ့ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ကုလသမဂၢ အေထြေထြ ညီလာခံႀကီးကေန ျမန္မာႏိုင္ငံကိစၥ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ ၁၉ ခု ရိွထားေပမဲ့ ျမန္မာအစိုးရဟာ ဒီအႀကံျပဳခ်က္ေတြကို လိုက္နာဖို႔ ပ်က္ကြက္ေနတယ္ ဆိုတာကို AI အဖဲြ႔ႀကီးက ေထာက္ျပထားပါတယ္။

အစၥေရးနဲ႔ ပါလက္စတုိင္း အၾကား ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေဆြးေႏြးမႈေတြ ျပန္လည္ စတင္တဲ့အေပၚ အီရန္သမၼတ မာမြတ္ အမာဒင္နဂ်တ္ (Mahmoud Ahmadinejad) က ေ၀ဖန္ ပုတ္ခတ္လုိက္ၿပီး ေဆြးေႏြးပြဲ ပ်က္ဆီးမွာပဲလုိ႔ ေျပာလုိက္ပါတယ္။

ပါလက္စတုိင္းေတြရဲ႕ ကံၾကမၼာကုိ ပါလက္စတုိင္းေတြသာ ဆုံးျဖတ္ႏုိင္မွာျဖစ္ၿပီး အေနာက္တုိင္းသားေတြ မဟုတ္ဘူးလုိ႔ ဆုိပါတယ္။ ခုခံ တုိက္ခုိက္ေရး နည္းလမ္းကသာ ပါလက္စတုိင္းေတြရဲ႕ အခြင့္အေရးရေအာင္ စြမ္းေဆာင္ေပးႏုိင္မယ္လုိ႔ သူက ေျပာပါတယ္။

ပါလက္စတုိင္း လူမ်ဳိးေတြကုိ ေထာက္ခံတဲ့ေန႔အျဖစ္ အီရန္ႏုိင္ငံမွာ သတ္မွတ္ထားတဲ့ Quds ေန႔ လုိ႔ေခၚတဲ့ ရာမာဒန္ ဥပုဒ္ကာလရဲ႕ ေနာက္ဆုံး ေသာၾကာေန႔ ျဖစ္တဲ့ ဒီကေန႔မွာ အီရန္ေခါင္းေဆာင္က အခုလို ေျပာၾကားလုိက္တာပါ။ ဒီအခမ္းအနားကုိတက္လာၾကတဲ့ ေထာက္ခံသူေတြက မစၥတာ အမာဒီနဂ်တ္ရဲ႕ မိန္႔ခြန္းကုိ ေကာင္းခ်ီးၾသဘာေပးၿပီး အစၥေရး က်ဆုံးပါေစဆုိတဲ့ ေႂကြးေၾကာ္သံေတြကုိ ေအာ္ဟစ္ခဲ့ၾကပါတယ္။

အစၥေရး၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ဘန္ဂ်မင္ နာတာယာဟူး (Benjamin Netanyahu) နဲ႔ ပါလက္စတုိင္း သမၼတ မာမြတ္ အာဘက္စ္ (Mahmoud Abbas) တုိ႔ ၂ ႏွစ္အတြင္း ပထမဆုံးအႀကိမ္ တုိက္ရုိက္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေဆြးေႏြးပြဲေတြ ၾကာသပေတးေန႔က ျပန္စၿပီး ေနာက္တေန႔မွာ အီရန္သမၼတက အခုလုိ ေျပာၾကားလုိက္တာပါ။

အေသးစား တိုက္ခိုက္မႈေတြကို ခြဲထြက္ေရး မူစလင္ေတြ လုပ္ေနတဲ့ ထိုင္းႏိုင္ငံ ေတာင္ပိုင္းမွာ စစ္သားေတြနဲ႔ လက္နက္ကိုင္ ေသာင္းက်န္းသူေတြၾကား အျပန္အလွန္ ပစ္ခတ္မႈေၾကာင့္၂ ေယာက္ ေသဆံုးသြားပါတယ္။ စစ္သားတစ္ေယာက္နဲ႔ လက္နက္ကိုင္ တစ္ေယာက္ ရာလ ခရိုင္မွာ ဒီေန႔ ေသာၾကာေန႔ မနက္ပိုင္းက ပစ္ခတ္မႈအတြင္း ေသဆံုးသြားတယ္လို႔ သက္ဆိုင္ရာက ေျပာပါတယ္။

စစ္သား ၂ ေယာက္လည္း ဒဏ္ရာရ သြားပါတယ္။ ေဒသတြင္းက အရင္ အၾကမ္းဖက္မႈေတြနဲ႔ ဆက္ႏႊယ္ေနတဲ့ ေသာင္းက်န္းသူ တစ္ေယာက္ကို Gado ရြာက အိမ္တစ္အိမ္မွာ စစ္သားေတြက ဝင္ဖမ္းရာက အျပန္အလွန္ ပစ္ခတ္မႈေတြ ျဖစ္ခဲ့တာပါ။

သီးျခားသတင္းတခုကေတာ့ ေတာင္ပိုင္းကပဲ ပါတာနီ ခရိုင္မွာ ကားေမာင္းသြား ေနတဲ့ မူစလင္ ရြာသူႀကီးတေယာက္ ၾကာသပေတးေန႔ ညပိုင္းက ပစ္သတ္ခံရပါတယ္။ ၂၀၀၄ ခုႏွစ္ကတည္း ကစလို႔ ထိုင္းေတာင္ပိုင္းက ရာလ၊ ပါတာနီနဲ႔ နာရသီဝတ္ ခရိုင္ေတြမွာ လူနည္းစု မေလးလူမ်ဳိး မူစလင္ေတြနဲ႔ ပဋိပကၡေၾကာင့္ ေသဆံုးသူ ၄,၀၀၀ ေက်ာ္ ရွိသြားပါၿပီ။ အဲဒီခရိုင္ ၃ ခုမွာ ေနထိုင္ၾကသူ ၈၀ ရာခိုင္ႏႈန္းက မူစလင္ေတြ ျဖစ္ၾကပါတယ္။

၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲကို သပိတ္ေမွာက္ဖို႔ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားျပဳေကာ္မတီ (CRPP) က ဆံုးျဖတ္လိုက္ပါတယ္။ အမ်ိဴးသား ဒီမိုကေရစီခ်ဳပ္ (NLD) က ေရြးေကာက္ပြဲကို သပိတ္ေမွာက္ဖို႔ ၿပီးခဲ့တဲ့ ၾသဂုတ္လ ၁၉ ရက္ေန႔က ဆံုးျဖတ္ခ်က္ ခ်ခဲ့ၿပီးေနာက္ပိုင္း အလားတူ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို CRPP အဖြဲ႔က ဒီကေန႔ ဆံုးျဖတ္ခ်လိုက္တာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအေျခအေန အျပည္႔အစံုကိုေတာ့  မသင္းသီရိက တင္ျပထားပါတယ္။

ဒီမိုကေရစီစံနစ္အတြက္ေရာ၊ အခြင့္အေရး တိုင္းရင္းသားေတြရဲ့ အခြင့္အေရးကို ေဖာ္ေဆာင္ေပးႏိုင္မွာမဟုတ္လို႔ အမ်ားျပည္သူက လက္မခံတဲ့ ၂၀၀၈ ဖဲြစည္းပံုကို အတည္ျဖစ္ေစမယ့္ ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲကို  CRPP အဖြဲ႔က သပိတ္ေမွာက္တယ္လုိ႔ ဒီကေန႔ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်လို္က္တာပါ။ အမ်ိဴးသား ဒီမိုကေရစီ အဖဲ႔ြခ်ုဳပ္ NLD က ၿပီးခဲတဲ့ ၾသဂုတ္လ ၁၉ ရက္ေန႔ကပဲ ေရြးးေကာက္ပြဲကို သပိတ္ေမွာက္ေၾကာင္း ထုတ္ျပန္ေၾကညာအၿပီး  အခု CRPP အဖြဲ႔ဆီက အလားတူ ဆံုးျဖတ္ခ်က္  ထြက္လာတာပါ။

အရင္ကတည္းကလည္း ေရြးေကာက္ပြဲကို လက္မခံဘူးလို႔ CRPP က  သေဘာထားေတြကို ထုတ္ျပန္ထားၿပီး ျဖစ္ေပမဲ့ ဒီကေန႔မွာေတာ့ အမ်ားျပည္သူ တရား၀င္ သိရွိေအာင္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ် ထုတ္ျပန္ခဲ့တာ  ျဖစ္တယ္လို႔ အဖြဲ႔ရဲ႕ အတြင္းေရးမႉး ဦးေအးသာေအာင္က  ေျပာပါတယ္။

“CRPP အဖြဲ႔၀င္မ်ားျဖစ္ၾကတဲ့ ရခိုင္ဒီမိုကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္၊ မြန္အမ်ိဳးသား ဒီမိုကေရစီအဖြဲ႔ စသည္အားျဖင့္ မီဒီယာေတြမွာ ဒါမွ မဟုတ္ရင္လည္း ေက်ညာခ်က္ေတြ ထုတ္ၿပီးေတာ့ ဆံုးျဖတ္ၿပီး ေျပာၿပီးျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ ဒီေန႔ကေတာ့ ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲ နဲ႔ပတ္သက္လို႔ အမ်ိဳးမ်ိဳး ေျပာဆိုတာေတြ ၾကားေနရတယ္ေလ။ ဒီအေပၚမွာ ျပည္သူေတြအေနနဲ႔ေရာ၊ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႔၀င္ေတြ အေနနဲ႔ေရာ တခါတည္း တသေဘာတည္းကို နားလည္မႈရႏုိင္ေအာင္ CRPP အေနနဲ႔ တခုတည္းေသာ အသံ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲကို သပိတ္ေမွာက္တယ္ ဆိုတဲ့ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို ထုတ္ျပန္လုိက္တာပါ။”

အခုေရြးေကာက္ပြဲမွာ တိုင္းရင္းသားပါတီတခိ်ဳ႕ ၀င္ေရာက္ယွဥ္ၿပိဳင္ၾကမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီတိုင္းရင္းသား ေခါင္းေဆာင္ေတြ အေနနဲ႔ေရာ တျခား ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြပါ အခု ေရြးေကာက္ပြဲဟာ ႏိုင္ငံေရးျပသနာေတြ အားလံုးကို ေျပလည္ေအာင္ ေျဖရွင္းႏိုင္မယ့္ အခြင့္အလမ္း မရွိဘူးဆိုတာကို သတိထား သံုးသပ္ေစခ်င္တယ္လို႔လည္း  ဦးေအးသာေအာင္က ေျပာပါတယ္။

“တိုင္းရင္းသားပါတီမ်ားအေနနဲ႔ပဲျဖစ္ျဖစ္ ဒီမုိကေရစီကို လုိလားတဲ့ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား အေနနဲ႔ပဲျဖစ္ျဖစ္ ေရြးေကာက္ပြဲကို ၀င္တဲ့ေနရာမွာ တကယ္ေတာ့ တိုင္းျပည္အတြက္ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးအတြက္ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္တဲ့ အခြင့္အလမ္းေတြ မရွိႏုိင္ဘူးလို႔ အဲန္ကယ္လ္တို႔က သံုးသပ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ ၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပံု အေျခခံဥပေဒမွာ ဒီလို ေဆာင္ရြက္ႏုိင္မယ့္ အခြင့္အလမ္းေတြ ေပးမထားဘူး၊ စစ္တပ္ကပဲ ခ်ဳပ္ကိုင္ထားမယ့္ ဖြဲ႔စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပုံ အေျခခံဥပေဒ ျဖစ္တယ္ဆိုတာကို အခု ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲကို က်င္းပဖို႔ နီးလာတဲ့အခါ ပိုၿပီးေတာ့ သိသာထင္ရွားလာတာ ေတြ႔ရတယ္။”

ဒါေပမဲ့ တိုင္းရင္းသားေဒသတခိ်ဳ႕မွာ ျဖစ္ေနတဲ့ ျပႆနာေတြ၊ လက္ေတြ႔ႀကံဳေနရတဲ့ အခက္အခဲေတြကို ေျဖရွင္းႏိုင္ဖို႔အတြက္ မလြဲမေသြ ေရြးေကာက္ပြဲ၀င္ဖို႔ လိုတာေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္လို႔ ေရြးေကာက္ပြဲ၀င္ၾကမယ့္ တိုင္းရင္းသား ေခါင္းေဆာင္တခ်ိဳ႕က ေျပာပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ တိုင္းရင္းသား ေခါင္းေဆာင္ေတြ ပါ၀င္တဲ့ CRPP အဖြဲ႔အေနနဲ႔ ဒီအေျခအေနေတြကို မ်က္ကြယ္ျပဳရာ က်မေနဘူးလားလို႔ က်မ ေမးၾကည့္ပါတယ္။

“ဒီလိုေျပာလို႔ေတာ့ မရပါဘူး။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ဒီေန႔ျပည္နယ္ အသီးသီးမွာ တိုင္းရင္းသားပါတီေတြကပဲ ေနရာရရ တျခား ပါတီေတြကပဲ အႏိုင္ရရ၊ ဒီျပည္နယ္ေတြကို ေပးထားတဲ့ ျပည္နယ္ဥပေဒျပဳခြင့္အာဏာ အရကိုယ္ႏွိက္ကိုက ဘာမွမလုပ္ႏိုင္တဲ့ အခြင့္အလမ္း အလားအလာ မရွိတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ျပည္နယ္ကို ကုိယ္စားျပဳတဲ့ ပါတီေတြကပဲ ႏုိင္ႏိုင္၊ တျခား အဖြဲ႔၀င္ေတြကပဲ ႏိုင္ႏိုင္၊ ဘာမွ ျပည္နယ္အတြက္ တိုင္းရင္းသားေတြအတြက္ လုပ္ေပးႏုိင္မယ့္ အခြင့္အလမ္း မရွိပါဘူး။”

CRPP အဖြဲ႔ရဲ႕ အတြင္းေရးမႉး ဦးေအးသာေအာင္ ေျပာျပခဲ့တာပါ။ ဒီကေန႔ CRPP အဖြဲ႔ရဲ႕ လစဥ္ ပံုမွန္က်င္းပတဲ့ အစည္းေ၀းမွာ NLD အပါအ၀င္ တိုင္းရင္းသား အဖြဲ႔အသီးသီးဟာ ျမန္မာျပည္ ဒီမုိကေရစီ ရရိွေရးအတြက္ ေရြးေကာက္ပြဲ ၿပီးသြားရင္လည္း ဆက္လက္ႀကိဳးပမ္း ေဆာင္ရြက္သြားမွာ ျဖစ္သလို ဒီမုိကေရစီ အခြင့္အေရး တိုင္းရင္းသား အားလံုး အခြင့္အေရးေတြအတြက္ ပင္လုံမႈ ပင္လံု သေဘာတူညီခ်က္ ေတြကို အေျခခံတဲ့ စစ္မွန္တဲ့ ျပည္ေထာင္စု ဖြဲ႔စည္း အုပ္ခ်ဳပ္ပံု အေျခခံဥပေဒတခု ခ်မွတ္ႏိုင္ဖို႔အတြက္ကိုလည္း CRPP အဖြဲ႔က ဆက္လက္ ႀကိဳးပမ္းသြားၾကဖို႔ ကိစၥကို သေဘာတူခဲ့ၾကတယ္လုိ႔လည္း ေျပာပါတယ္။

နယ္ျခားေစာင့္တပ္အသြင္ ေျပာင္းဖို႔ ေတာင္းဆုိထားတဲ့ရက္ ေက်ာ္လြန္လာတဲ့ေနာက္မွာ ၀တပ္ဖဲြ႔ေတြက သူတုိ႔ေဒသ လံုၿခံဳေရးအတြက္ တုိးျမႇင့္ ေဆာင္ရြက္ေနပါတယ္။ တခ်ိန္တည္းမွာပဲ အဲဒီေဒသကိုလာေရာက္ အလုပ္လုပ္ကိုင္ေနတဲ့ ၀န္ထမ္းေတြနဲ႔ ေဒသခံ မဟုတ္သူေတြဟာ တုိက္ပဲြျဖစ္ပြားမွာ စိုးရိမ္ၿပီး ေနရပ္ျပန္တာေတြ ရိွေနသလို ၀နယ္ေျမ အတြင္းမွာ တာ၀န္ခ်ထားတဲ့ အစိုးရ စစ္တပ္ဖဲြ႔ေတြကိုလည္း ျပန္လည္ ေခၚယူတာေတြ ရိွေနပါတယ္။ ဒီအေျခအေန အျပည့္အစံုကို ထိုင္းအေျခစိုက္ သတင္းေထာက္ ကိုမုိးေဇာ္က တင္ျပထားပါတယ္။

နယ္ျခားေစာင့္တပ္အသြင္ ေျပာင္းဖို႔ ျငင္းဆန္ထားၾကတဲ့ ၀၊ မိုင္းလား၊ ကခ်င္၊ မြန္နဲ႔ ကရင္ စတဲ့ အပစ္ရပ္ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္ အဖဲြ႔ေတြကို ျမန္မာစစ္အစိုးရက ဒီလ ၁ ရက္ေန႔မွာ ေနာက္ဆံုးထား အသြင္ေျပာင္းဖို႔ ေတာင္းဆိုထားတာပါ။ ဒီလုိ အသြင္ေျပာင္းဖုိ႔ လက္မခံဘူးဆိုရင္ ဒီအဖဲြ႔ေတြကို အပစ္မရပ္ခင္က အေျခအေနအတိုင္း သတ္မွတ္ ဆက္ဆံသြားမယ္လို႔လည္း ေျပာဆုိထားပါတယ္။ ဒီေတာင္းဆိုခ်က္ကို ၀ျပည္ေသြးစည္းညီညြတ္ေရး တပ္မေတာ္က ထပ္မံ ျငင္းဆန္လိုက္ၿပီးတဲ့ ေနာက္မွာေတာ့ သူတို႔ ၀ေဒသရဲ႕ၿမိဳ႕ေတာ္ ပန္ဆန္းမွာ လံုၿခံဳေရးေတြကို တိုးျမႇင့္ထားပါတယ္။

“က်ေနာ္တို႔ အိမ္ေပၚမွာလည္း တပ္စခန္းနဲ႔ လာေစာင့္ေနတယ္။ ၿမိဳ႕ထဲမွာလည္း ၿမိဳ႕ပတ္ၿ့ပီး လံုၿခံဳေရးကို ကားနဲ႔ပတ္တာတမ်ိဳး၊ ေနာက္ၿပီး လူေတြ သက္သက္ ပတ္တာကတမ်ိဳးနဲ႔ ညကရင္လည္း လိုက္ေစာင့္တယ္ေလ။ ညက်ရင္ ၉ နာရီေလာက္ဆို လူမရွိေတာ့ဘူး။ ကားသံေတြ ဆိုင္ကယ္သံေတြလည္း မၾကားဘူး။ သူတို႔က ဘယ္လိုေျပာမလဲ လမ္းေလွ်ာက္တဲ့သူေတြနဲ႔ မေကာင္းတဲ့သူေတြကို သူတို႔လုိက္ဖမ္းတယ္။ ေက်းရြာထဲမွာလည္း သူတို႔ စစ္တပ္နဲ႔ေစာင့္တယ္။ ၿမိဳ႕အနီးစပ္မွာေတာ့ သူတုိ႔ ျပည္သူ႔စစ္ေတြ ခ်ထားတယ္။”

ဒါကေတာ့ ပန္ဆန္းက ေဒသခံတေယာက္ ေျပာသြားတာျဖစ္ပါတယ္။

ဒီလို လံုၿခံဳေရး တုိးျမႇင့္လာၿပီးတဲ့ေနာက္မွာေတာ့ ၀ေဒသမွာ လာေရာက္ အလုပ္လုပ္ၾကတဲ့ အစိုးရ၀န္ထမ္းနဲ႔ အရပ္သားေတြဟာ ေနရပ္ကို ျပန္ေနၾကတယ္လုိ႔ သူက ဆက္ေျပာပါတယ္။

“ဒီရက္လည္း ျပန္တယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ ေလးငါးရက္ကလည္း ျပန္တယ္။ ေန႔တုိင္းပဲ။ က်န္ေနတဲ့သူေတြကို ၀ အာဏာပိုင္ေတြက ၀င္ဖမ္းတယ္ေလ။ အစိုးရ၀န္ထမ္းေရာ၊ တခ်ိဳ႕က ၀န္ထမ္းမဟုတ္တဲ့သူေတြ ျပန္ၾကတယ္။ ဒီေန႔ေတာ့ လိုင္းကား သံုးေလးစီး ရွိတယ္။ ျပန္တာ ေတာ္ေတာ္မ်ားတယ္။ တရက္ကို ကား ႏွစ္စီးသံုးစီးေလာက္ ရွိတယ္။ ျပန္ၾကတာေလ။ တခ်ိဳ႕ကလည္း ဒီမွာ မေနရဲဘူး၊ ဒီမွာ ရႈပ္ေထြးမယ္ဆိုေတာ့ေလ။ ဘယ္လိုေျပာမလဲ ဆိုင္ကယ္ေတြလာျပင္၊ ကားေတြလာျပင္နဲ႔ ေထာက္လွန္းေရးလုိေယာင္ေယာင္ လူေတြလည္း တခ်ိဳ႕က ေနလို႔မရေတာ့ဘူးေလ။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ေနထိုင္ခြင့္လက္မွတ္ မရွိရင္လည္း ဖမ္းတယ္ေလ ဒီမွာက။ တအားဖမ္းမိတယ္၊ ဖမ္းတယ္။ သူတို႔အေနနဲ႔ လက္မွတ္မရွိဘူးဆိုရင္ ၀ အာဏာပိုင္ေတြက ဖမ္းတယ္။”

ဒီကေန႔ မနက္ပိုင္းမွာေတာ့ ျမန္မာစစ္အစုိးရက ၀နယ္ေျမ ပန္ဆန္းမွာ ထားရိွတဲ့ ခမရ (၃၂၆) နဲ႔ မိုင္းေမာမွာထားရိွတဲ့ ခလရ (၁၂၇) တို႔ကို ျပန္လည္ ေခၚယူခဲ့ပါတယ္။ ဒီလုိတပ္ေတြ ျပန္လည္ ေခၚယူတာကို ၀တပ္မႉးတေယာက္က အတည္ျပဳေပမဲ့ အေသးစိတ္ အေျခအေနကိုေတာ့ မေျပာပါဘူး။

နယ္ျခားေစာင့္ တပ္ဖဲြ႔စည္းေရးကို ျငင္းဆန္ထားတဲ့ NDAA ေခၚ အမ်ိဳးသား ဒီမိုကေရစီ ေသြးစည္းညီညြတ္ေရး တပ္မေတာ္ အေျခစိုက္ရာ မိုင္းလားေဒသ အတြင္းက ၀န္ထမ္းေတြကိုလည္း ဒီရက္ပိုင္းမွာပဲ ႀတိဂံတိုင္း တိုင္းမႉးက ျပန္လည္ေခၚယူထားပါတယ္။ ဒီအေျခအေနေၾကာင့္ ေဒသခံေတြဟာ တုိက္ပဲြေတြ ျပန္ျဖစ္မလားဆိုၿပီး စိုးရိမ္တာေတြလည္း ရိွေနပါတယ္။

ဒီလို ၀နဲ႔ မိုင္းလား ေဒသအတြင္းက လက္ရိွအေျခအေန အေပၚမွာေတာ့ တရုတ္-ျမန္မာနယ္စပ္ ေဒသက စစ္ေရးႏိုင္ငံေရး ေလ့လာသူ ဦးေအာင္ေက်ာ္ေဇာက အခုလို သံုးသပ္ပါတယ္။

“၀ျပည္ကို ဒါမ်ိဳးနဲ႔လုပ္မယ္ဆိုရင္ အနိမ့္ဆံုး ၅ လ ၆ လေလာက္ ဒီကိစၥက ျပတ္ဖို႔မလြယ္ဘူး။ အဲဒီေတာ့ ဒီလိုေရြးေကာက္ပြဲနဲ႔ အင္မတန္ အလုပ္ရႈပ္ေနတဲ့ ကာလမ်ိဳးမွာ ဒီလို စစ္ဆင္ေရးႀကီး လုပ္ဖို႔ဆိုတာ တကယ္ မလြယ္ပါဘူး။ ျဖစ္ႏုိင္တဲ့အခ်က္တခုကေတာ့ တဖက္က ၿခိမ္းေျခာက္တာျဖစ္တယ္။ တဖက္ကေတာ့ တကယ္လုပ္မယ္ဆိုတဲ့ အေျခအေနတခုေလာက္ အထိေပါ့ သတ္မွတ္ထားတဲ့အခ်ိန္နဲ႔ သတ္မွတ္ထားတဲ့ ေဒသမွာ ေျခလ်င္တပ္ တပ္သိမ္းမယ့္ တိုက္ပြဲမ်ိဳး တခ်ိဳ႕ေတာ့ ဖန္ဆီးရင္ ဖန္တီးမယ္။ ၀နယ္ေျမရဲ႕ အစြန္အဖ်ား တခ်ိဳ႕ေနရာေတြ၊ ဆိုပါေတာ့ မက္မန္းၿခံတို႔၊ နန္တုန္ တို႔ဘက္ေတြမွာ အခုထက္ထိလည္း သူတို႔က အလွမ္းေ၀းပါတယ္။ အဲဒီေနရာေတြမွာ တပိုင္တႏိုင္ေပါ့ေနာ္ စစ္ဆင္ေရးတခုလုပ္ၿပီးေတာ့ သူတို႔က ေနရာတေနရာ တက္ယူတာမ်ိဳးေတာ့ ျဖစ္ႏုိင္တယ္ဗ်ာ။ ဒါမွမဟုတ္ သာလံုေရွ႕က ေညာင္စူခ်န္း တို႔ဘာတို႔ ေနရာေတြ တက္ၿပီးေတာ့ယူတာ အဲဒါမ်ိဳးေတြေပါ့။”

ျမန္မာစစ္အစိုးရက အပစ္အခတ္ ရပ္စဲထားတဲ့ တုိင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္ တပ္ဖဲြ႔ေတြကို လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္ ဧၿပီလတည္းက နယ္ျခားေစာင့္တပ္ ဒါမွမဟုတ္ ျပည္သူ႔စစ္အျဖစ္ အသြင္ေျပာင္းဖုိ႔ ေတာင္းဆုိခဲ့တာပါ။ ဒီႏွစ္ ဧၿပီလကုန္ကိုလည္း အသြင္ေျပာင္းဖုိ႔ ေနာက္ဆံုးရက္ အျဖစ္ သတ္မွတ္ခဲ့ဖူးၿပီး ၀နယ္ေျမအတြင္းက အစိုးရ၀န္ထမ္းေတြကို တႀကိမ္ျပန္လည္ ေခၚယူခဲ့ပါတယ္။